Je, utaogopa kukutana na Mungu? “Ndio, naogopa sana!” “Kwa nini?”
Mchimba kaburi wa Uskoti alisimama kwenye mvua kati ya maelfu ya mawe ya kaburi yaliyozunguka kirk1 ya kale ambapo pia alihudumu kama msimamizi wa Sunday school.
“Kwa sababu ya hadithi hizo zote za kutisha katika Biblia.”
Nilikuwa nimeuliza swali lilelile kwa kila aina ya watu karibu na Visiwa vya Uingereza. Ilikuwa ni sehemu ya safari ya maili 13,000 kwenda na kurudi katika Uingereza maridadi ili kugundua ni kwa nini ni wachache sana katika nchi hiyo ambayo zamani ilikuwa ya Kikristo bado wanahudhuria kanisa kwa ukawaida au wanaodai kumwamini Mungu.
Nilimuuliza mwanamke moja mucha Mungu ambaye alikuwa ametumia maisha yake marefu kuwafundisha watoto Biblia. “Utaogopa kukutana na Mungu?”
“Hapana kabisa.”
“Kwa nini hautaogopa?”
“Kwa sababu ya hadithi hizo zote za ajabu kuhusu upendo wa Mungu.”
“Vipi kuhusu hadithi zote za kutisha katika Biblia?”
“Hatuzingatii sana sehemu za Biblia zenye jeuri zaidi. Tunapenda kukazia fikira zile zenye fadhili.”
“Vipi kuhusu Ziwa la Moto katika Kitabu cha Ufunuo?” “Loo, hatusomi kitabu hicho cha mwisho cha Biblia pamoja na watoto.”
“Je, kuhusu hadithi katika Mwanzo kuhusu gharika, wakati Mungu aliua kila mtu isipokuwa wanane?
“Lo, hilo si gumu kwa watoto hata kidogo. Wanajali sana haki, na wanapenda sana jinsi Mungu alivyowaokoa wale watu wanane ndani ya safina.”
Ni dhahiri kuwa, mchimba kaburi na mwalimu wa Biblia si miongoni mwa watu katika Uingereza ambao wameacha Ukristo. Lakini watu wengi wamemwacha Mungu na kanisa kwa sababu ya kile mwalimu alichoita “sehemu za Biblia zenye jeuri zaidi.”
Nilisikia mengi kuhusu jinsi kuzimu kulivyo kubaya na jinsi ambavyo huwezi kumwamini mungu ambaye atakuadhibu milele ikiwa hutafanya kile anachosema. Mmoja wa waigizaji wa kike wa Shakespeare alisema, “Miungu ya dini nyingine sio wabaya kama mungu wa Agano la Kale!” Angeweza kufikiria tu juu ya mungu aliyemjua akiwa mtoto kwa woga, na bado hakuna mungu ambaye angeweza kumwamini.
Lakini watu wa Uingereza ni wa kirafiki tu kama nilivyowajua kuwa. Nyumba na familia bado ni vitu muhimu zaidi maishani. Familia nyingi haziendi tena kanisani ili kupata uchangamfu na urafiki waliokuwa wakiupata huko. Baa zilizoko katika eneo hilo zimechukuwa umaarufu.
“Kwa nini makanisa hayana watu, lakini baa huwa zimejaa?”
Muuzaji aiskrimu huko London aliyestaafu wa alisema mara moja, “Natarajia huduma bora!” alipokuwa akiegemea fimbo yake nje ya kanisa la parokia ya mawe ambayo alitarajia kununua hivi karibuni na kugeuka kuwa nyumba.
“..Utaogopa kukutana na Mungu?..
“Kwa nini mimi? Siogopi mtu yeyote. Isitoshe, siku zote nimekuwa mtu wa heshima, sijawahi hata kumpiga jirani teke wakati yuko chini.”
“Je, ulihudhuria kanisa hili kabla halijafungwa?”
“Sijaenda kanisani kwa miaka mingi. Loo, nilikuwa nikihudhuria Sunday school nilipokuwa mdogo. Lakini nililazimishwa kwenda.”
“Nani alilazimisha?”
“Mama!”
Kama vile mchuuzi aiskrimu aliyestaafu, wengine walizungumza juu ya mama zao na nyanya zao2 kuhakikisha kwamba wanahudhuria Sunday school. Lakini walipokuwa wakubwa, maswali yasiyo na majibu yaliwasababisha kukata tamaa, maneno ambayo nilisikia mara kwa mara ni, kukatishwa tamaa na Biblia, kanisa, na Mungu. Katika nchi ambayo imefanya mengi kwa ajili ya kueneza Maandiko ulimwenguni pote, mfanyabiashara mmoja wa duka la vitabu alisema hivi, “”Ikiwa nitauza Biblia mbili kwa mwaka, nitakuwa nimefanya vizuri!”
Wengi Wanatamani Bado Wangeamini
Lakini hata watu mmoja-mmoja na familia walipoeleza kutokuamini kwao, nilihisi hamu ya ajabu kwamba bado kunaweza kuwa na Mtu fulani wanayeweza kumtumaini, Mungu ambaye matendo yake yalikuwa yenye maana.
“Je! wakati mwingine unatamani bado ungeamini?”
“”Ndiyo, ninakubali,” msemaji mwenye ufasaha wa Ireland alisema bila kusita, msemaji huyu akiwa mtoto, alienda angalau makanisa matatu kila Jumapili na bado angeweza kunukuu maandiko ya Biblia kwa kumbukumbu. “Lakini hakuna ushahidi.”
Kwenye daraja dogo lenye nundu juu ya mfereji huko Stratford-upon-Avon, mji wa Shakespeare, nilizungumza na mwendesha baiskeli mwenye misuli ambaye alisema hajawahi kumwamini Mungu.
“Umewahi kusoma Bibilia?”
“La.”
“Umewahi kwenda kanisani?”
“Hapana.”
“Tunapofikia mwisho wa maisha yetu, tutajua kama kuna Mtu upande huo mwingine.”
“Ndivyo.”
“Unafikiri utaogopa ikitokea kwamba kuna Mungu kweli?
“Hapana. Nina hakika kwamba ikiwa kuna Mungu, atakuwa “mmoja wa vijana.” “(alitumia maneno haya ya kirafiki ya Kiingereza yanayomaanisha mtu ambaye ungefurahia kuwa naye, mtu ambaye unaweza kumwamini). Hakusema hivi kama mzaha. Alikuwa makini aliposema kwamba mpaka tujue kwa hakika kumhusu Mungu, angalau tunapaswa kuwa wema kwa kila mmoja wetu. “Hakuna kuzimu.” Aliendelea kusema, “Kuzimu ni watu. Watu hawatendeani mema.”
Mwendesha pikipiki mwenye sura ya kazi lakini mwenye fadhili alionekana kana kwamba angefurahi kusikia kwamba Mungu ni kama alivyoeleza. Hata hivyo, jambo moja ni hakika: watu wengi wana picha yenye mawazo juu ya Mungu ambayo yeye hanage kubali kamwe.
Hata kama hawakuwahi kufundishwa kuhusu dini, watu wengi waliosema kwamba hawamwamini Mungu bado walizungumza kuhusu mamlaka fulani yenye fadhili. Mama mdogo ambaye alienda Sunday school akiwa mtoto aliielezea kama “uwepo wa gesi ya fadhili.” Alifanya hivyo kwa kupunga mkono hewani huku akiongea hayo.
Nilipokuwa nikitembea karibu na ufuo kaskazini-magharibi mwa Uingereza, nilikutana na familia ya watu wanne walionionyesha urafiki. Mama huyo alizungumzia jinsi walivyoacha taratibu za kwenda kanisani na kumwamini Mungu. Alisema, “Mungu na kanisa wako mbali sana.” “Hawana maana yoyote tena.” Ingawa familia hiyo ilikuwa imeenda kanisani na Sunday school kwa miaka mingi, hakuna hata moja wao aliyeweza kukumbuka hata hadithi moja ya Biblia.
“Mungu angekuwa mtu wa aina gani ili uweze kumwabudu tena?”
Lorraine mwenye umri wa miaka kumi na moja alijibu kimya kimya, “Itabidi awe mtu ambaye ninaweza mwamini, mtu ambaye hatawahi kunikatishwa tamaa kamwe.”
Je, Kuna Mtu Tunayeweza Kumwamini?
Haingefaa kitu kujaribu kusuluhisha hili kwa kunukuu madai ya Maandiko. Picha ya Biblia ya Mungu, kama walivyoiona, ndiyo iliyowafanya watilie shaka madai haya. Na kukariri hadithi za upendo kusingetosha kuzidi “”sehemu za Biblia zenye jeuri zaidi.” Ni vifungu gani vinasema ukweli? Kwa watu wengi wanaofikiri Biblia imepoteza mamlaka kwa sababu haionekani kuwa na maana nzuri kila wakati.
Mke wa mfanyabiashara aliyefanikiwa alitafuta maneno ya kufafanua picha yake ya Mungu. Alianza kwa kusema, “mtu asiyetegemewa, kiholela,” kisha akatulia kwa kusema “mtu mkatili.” “Lakini,” aliendelea, “kwa nini hatuwezi kushika maadili ya Ukristo, kama vile kumpenda jirani yako kama wewe mwenyewe bila Mungu wa Mkristo?” Kama wengine wengi, huyu alikulia katika Sunday school, lakini sasa – ilionekana kwa masikitiko fulani – alijitangaza kuwa “asiye muamini Mungu.”
Si muda mrefu uliopita Malkia Elizabeth alitoa maoni hadharani kwamba watu wa Uingereza hawathamini chochote cha juu kuliko uhuru wao na ubinafsi. Kwa karne nyingi wametetea- wakati mwingine hata katika hatari ya maisha – uhuru wao wa kuabudu katika kanisa walilochagua. Sasa wengi wanatumia uhuru huo huo kwa kujitenga mbali na makanisa.
Mungu, Biblia, na kanisa hazitambuliwi sana kama tishio kwa uhuru huu unaothaminiwa, lakini badala yake huonekana kuwa zisizo na maana, kuwa ni ya enzi ya zamani ya wa watumwa na wakuu, wakati uhuru ulikuwa wa wachache tu, na wenye nguvu walinyang’anya maskini.
Kotekote Uingereza kuna vikumbusho vya miaka mingi ambapo Ukristo ulifurahia mamlaka kubwa zaidi.
Lakini mara nyingi huwa lakini mara nyingi ni ukumbusho sio tu kwa ujasiri na imani ya mtu binafsi, lakini pia kwa historia ndefu, ya giza ya majaribio ya dini – pamoja na Ukristo – kukandamiza uhuru na ubinafsi, mara nyingi kwa njia ya ukatili.
Huko Chester, karibu na mpaka wa kaskazini wa Uingereza na Wales, kuna jiwe la ukumbusho sahili kando ya barabara linalotusaidia kukumbuka kwamba zaidi ya sehemu moja ya Ukristo imewahi kandamiza kikatili hivyo. Maandishi hayo yanarekodi kwamba George Marsh, kasisi wa Kiprotestanti, “alichomwa hadi kufa karibu na mahali hapa kwa ajili ya ukweli” chini ya Bloody Mary mwaka wa 1555. Pia ni ukumbusho wa John Pleasington, kasisi wa Kikatoliki, “aliyeuawa hapa” na Waprotestanti mnamo 1679, John Pleasington “alitangazwa mtakatifu mnamo 1970.” Waasi wote wawili waliuawa kwa jina la Mungu yuleyule wa Kikristo, na umati uliofurahia kukusanyika ili kushuhudia kesi kama hizo hawangeweza kulaumiwa kwa ajili ya kumtazama Mungu kwa kuchanganyikiwa na woga mwingi.
Hata katika nyakati za hivi majuzi, zenye nuru zaidi, katika akili za watu wengi, Mungu, Biblia, na kanisa hazionekani kuwa zinazoboresha heshima ya uhuru na ubinafsi. Kwa kushindwa kupata maana nzuri kutoka kwa Ukristo, yaonekana wengi wameona ni rahisi zaidi kumwona Mungu na dini, pamoja na Stonehenge and the Tower of London, kama sehemu ya urithi wa kitamaduni wa Uingereza, ili kuhifadhiwa-hata kuthaminiwa, lakini sio kama sehemu ya maisha ya kisasa.
Je, Huu Ndio Mwisho wa Enzi ya Kikristo?
Mwendesha pikipiki mwingine huko Stratford alisema, “Nilipokuwa mtoto katika shule ya Jumapili, niliamini kwamba Mungu alikuwa mwema sana. Nilikuwa nikimhitaji, lakini sasa simhitaji.” Watu wengi sana wanaonekana kufikiria hivi kwamba imekuwa kawaida katika Uingereza na sehemu kubwa ya Ulaya kuzungumza juu ya mwisho wa enzi ya Kikristo.
Barry, mchinjaji muungwana alisema huku akiegemea gari lake jekundu, “Si lazima twende kanisani ili tuwe watu wema.”3 Nilipomuuliza jina la kanisa kubwa lililokuwa ng’ambo ya barabara kutoka kwa duka lake, alicheka na kutikisa kichwa alisema. “Unauliza mtu ambaye hajihusishi na hayo. Siamini katika Mungu, na kamwe siendi kanisani.” Lakini Barry alionyesha kwamba alikuwa mtu mzuri sana.
Ukristo ulipokuwa maarufu zaidi, huenda ulifikiri kwamba watu wenye mawazo tofauti wangeheshimiana zaidi. Lakini Mkristo mashuhuri wa maktaba huko Oxford alisema, “Jambo moja nzuri kuhusu kupungua kwa dini nchini Uingereza ni kwamba watu sasa wanavumiliana zaidi.”
Mungu lazima anahuzunika sana kwamba watu wengi wazuri nchini Uingereza na ulimwenguni pote wanamfikiria kuwa ni wa enzi wakishenzi zaidi usio na uhuru. Lazima awe alitamani kwamba wangeweza kusikia ofala kustaajabisha lililotolewa na Mwana wake karibu miaka 2,000 iliyopita akisema: “Siwaiti tena watumishi wangu. Ninawafikiria ninyi kama marafiki zangu.”
Ni aina gani ya serikali au jamii ingeweza kuwa inastaarabika na kuwa huru zaidi kuliko ile inayoongozwa na Mungu wa Yohana 15:15?
Nukuu
- Neno la Kiskoti la “kanisa.”
- Huko Uingereza, haya ndiyo maneno yanayofahamika kwa akina mama na akina nyanya.
- Huko Uingereza, heshima ina maana ya kuwa na tabia nzuri, yenye heshima, na fadhili.