Paulo aliwahakikishia waamini huko Rumi kwamba kwa kuwa “tumehesabiwa haki kwa imani, sisi tuna na amani na Mungu kupitia kwa Bwana wetu Yesu Kristo.” 1
Toleo lako unalopenda zaidi la Biblia linaweza lisiseme “tuna amani” bali “tuwe na amani.” Tofauti iko katika tahajia ya neno la Kigiriki la “kuwa na.” Kwa kuwa miswada hiyo imegawanyika kati ya tahajia hizo mbili, uamuzi lazima utegemee uelewaji wa mtu wa kifungu kizima. Wasomi wa Agano Jipya wamebishana kuhusu hili kwa miaka mingi, wakati mwingine kwa hasira sana!
Wakati huohuo, Tafsiri ya Moffatt ya 1913, “Hebu tufurahie amani tuliyo nayo,” bado ni mahali pazuri pa kuanzia kati ya chaguzi hizo mbili.
Maana ya Kuhesabiwa Haki
Swali muhimu zaidi katika mstari huu ni, Je, inamaanisha nini “kuhesabiwa haki”? Toleo lako linaweza lisitumie neno hili hata kidogo. Watu wengine wanafikiri kwamba neno hili la Kiingereza linalotoka Kilatini linawakilisha zaidi “lugha ye siri.”
Neno la Kigiriki ambalo Paulo alitumia kimsingi linamaanisha kuweka kitu sawa. Biblia Habari Njema inatafsiri mstari huu, “Kwa kuwa sasa tumekubaliwa kuwa waadilifu kwa njia ya imani, tuna amani na Mungu.”
Watumishi-waumini wanaelewa kwamba jambo linalohitaji kurekebishwa kati yao na Bwana wao aliyekosewa ni jambo la kisheria. Suluhisho la tatizo hili, kama wanavyoliona, ni msamaha na marekebisho ya msimamo wao wa kisheria. Wanatumia neno “kuhesabiwa haki” kumaanisha msamaha na tamko kwamba sasa wako sawa kisheria na Mungu. Hili huleta amani na Mungu, wasema, kwa sababu sasa hawahitaji kuogopa ghadhabu yake, au adhabu, au kupoteza thawabu.
Lakini msamaha pekee hauleti amani ya kweli. Je, umewahi kusamehewa kwa jambo la fedheha halafu, kwa sababu ya aibu, ukajikuta ukimkwepa yule ambaye alikuwa amekusamehe sana? Baada ya “kuhesabiwa haki kwa imani,” Mungu hataki tuepuke kwa aibu. Anataka tuwe marafiki wa karibu.
Waumini-rafiki wana ufahamu tofauti wa kuhesabiwa haki – ikiwa mtu lazima atumie neno hilo hata kidogo. Kile ambacho kimeharibika, wanaamini, kimsingi ni uvunjaji wa imani, kuvunjika kwa uaminifu na kuaminika. Ili kuweka haki hii, uaminifu lazima urejeshwe. Kuwa sawa na Mungu kunamaanisha kumtumaini na kuwa rafiki yake mwenye kutegemeka. Hii, bila shaka, inamaanisha amani. Paulo anaweka uaminifu, amani, na kuwa sawa na Mungu, vyote pamoja katika mstari huu. Hiyo inaleta maana nzuri sana kwa marafiki.
Kwa Nini Basi Mambano?
Mtume Paulo alikuwa amefurahia amani pamoja na Mungu kwa muda mrefu. Lakini alikuwa mbali na kuwa na amani na yeye mwenyewe. Alikiri hivi kwa waumini wa Kirumi:
“Oh, lile jema ninalotaka kulifanya, silitendi. Na lile baya nisilotaka kufanya ndilo ninaloendelea kufanya. Mimi ni mnyonge, nitakayenitoa katika mwili huu uliohukumiwa?” 2
Paulo anajaribu kueleza mgogoro wake. “Nina shauku ya kufanya lililo jema, lakini siwezi kulitenda….
Kwa hiyo naona sheria hii inafanya kazi: Ninapotaka kutenda mema, mabaya yamo ndani yangu. Kwa maana ndani yangu naifurahia sheria ya Mungu; lakini naona sheria nyingine inafanya kazi katika viungo vyangu, inapigana vita. Kinyume cha sheria ya akili yangu na kunifanya kuwa mtumwa wa sheria ya dhambi itendayo kazi ndani ya viungo vyangu.”3
“Mtu anayezungumza hivyo lazima ameongoka,” wengine wamesema. Lakini waumini wengi wacha Mungu wamegundua kutokana na uzoefu wao wenyewe kwamba pambano la Paulo linaweza kuendelea kwa maisha yote ya mtu. Bila shaka, haijalishi ni lini pambano hilo linaonekana, suluhu inabaki vile vile: “Shukrani kwa Mungu- kwa Yesu Kristo Bwana wetu!”4
Neno la Kigiriki la “mnyonge” linaweza kujumuisha maana ya “kuchoshwa na kazi ngumu.” Paulo anaonekana kama mtakatifu ambaye anajaribu kweli kweli – lakini amechoka kutokana na juhudi zinazoendelea.
Inaonekana kwangu kwamba Paulo anaelezea mpito kutoka kwa mahangaiko kama mtumishi tu hadi mahangaiko kama rafiki mwelewa.
Hata kabla hajawa Mkristo, alikuwa amejitolea kabisa kutii Amri zote kumi kati ya zile Amri Kumi. Aliwatajia waamini wa Filipi kwamba katika utendaji wake wa sheria, alikuwa “Farisayo,” ambayo ilimaanisha kwamba alikuwa mtiifu sana. “Kwa kipimo cha sheria cha uadilifu,” Paulo aliendelea, “hakuwa na kosa.”5
Hakuwa mwizi. Hakuwa amefanya uzinzi. Hakuwa ameua mtu yeyote. Kulingana na ufahamu wake wakati huo, alichomfanyia Stefano halikuwa mauaji. Ilikuwa tu kufanya kazi ya Bwana katika kukomesha uzushi.
Zaidi ya hayo, sikuzote alikuwa mtoa zaka mwaminifu. Kwa kweli, alikuwa ameshika kila sheria ambayo alikuwa akiifahamu.
Lakini baada ya Paulo kukutana na Yesu kwenye barabara ya Damasko, alianza kutazama Amri kwa makini. Alisikia kwamba Yesu alikuwa amefundisha kwamba kupatana tu kwa nje na sheria hizo hakukuwa kile ambacho Mungu alitaka. Huo ndio aina ya utii unaoupata kutoka kwa mtumishi. Mungu anatumai tutaona kwamba hakuna jambo la kiholela kuhusu Amri. Wanaelezea tabia ya watu wenye upendo, wa kirafiki, wanaoaminika, ambao sio tu hawaui – hawana chuki. Sio tu kwamba hawazini—hata hata hawataki.
Lazima Paulo alitambua kwamba Musa alikuwa amefundisha jambo hilo zamani sana. Musa aliposema kwamba Waisraeli wanapaswa kuwapenda jirani zao kama wao wenyewe, aliongeza, “Usichukie moyoni mwako … wala kuwa na kinyongo.”6
Umakini wa Paulo ulivutwa hasa kwenye amri ya kumi. 7 Kwa kuzingatia yale ambayo Musa na Yesu walikuwa wamefundisha, alitambua kwamba “Usitamani” kunajumuisha hata kutotaka kufanya jambo lisilofaa.
Paulo alipoelewa maana ya amri hiyo alikiri kwamba ilimkasirisha. Alikuwa amejaribu sana. Nyakati fulani alitamani hata kuvunja mojawapo ya zile Kumi, lakini aliweza kukinza kishawishi hicho. Je, hakustahili sifa kwa kutokubali? Na je, hapaswi kupata sifa ya ziada, huenda alifikiri, kwa kuwa bado katika ujana wa maisha na kupinga misukumo yenye nguvu zaidi kuliko watu wengine?
Wakati fulani nilikuwa na mwalimu wa chuo ambaye alikuwa na nguvu ya ajabu. Pia alikuwa Mkristo muungwana mwenye kutia moyo. Lakini alikumbwa na hasira kali, ambayo nyakati fulani alishindwa kudhibiti.
“Lazima ukumbuke,” alieleza baadhi yetu sisi wanafunzi siku moja, “pengine nimekinza kishawishi zaidi cha kukasirika kuliko yeyote kati yenu amewahi kuhisi! Alinifanya nimfikirie Paulo.
Lakini baadaye, kukasirishwa kwa Paulo na amri ya kutotamani kuligeuka kuwa mapatano na mshangao. Kutii amri ya kumi kungekuwa ufunguo wa kutii zingine zote. Kufika mahali ambapo hata hakutaka kutenda dhambi kungemaanisha kupokea kile ambacho Daudi alikuwa ameomba, moyo mpya na roho iliyo sawa.
Paulo hakuwa na wasiwasi tena kuhusu kusifiwa. Kwa nini apate thawabu kwa kufanya jambo ambalo lilikuwa na manufaa kwake mwenyewe? Na kuhusu mzozo wa mara kwa mara ulivyokuwa, Mungu alimhakikishia kwamba hakuhukumiwa kwa sababu ya kuhangaika.8
Madaktari Hawalaani Wagonjwa Wao
Madaktari hawalaani wagonjwa wao wanaohangaika. Wanajua uponyaji huchukua muda. Hawatarajii mgonjwa aliyejeruhiwa kukimbilia nyumbani kutoka kwa ziara ya kwanza kwenye ofisi ya Daktari.
Mungu anafanya kazi kama tabibu stadi sana. Anaweza kuokoa na kuponya mtu yeyote anayemwamini. Hatosheki hata kidogo tukija ofisini kwake ili tu tusamehewe. Anapendekeza kutufikisha mahali ambapo hatutahitaji kuomba msamaha tena. Anajitolea kuponya chombo kinachotumiwa kwa kufikiri. Kisha hawatakiuka sheria hizo tena, kwa sababu hata hawatataka kuikiuka sheria tena, na tabia zote mbaya zitakua zimepita.
Kwa wengine, hiyo inaonekana kama ukamilifu. Na kwa waumini wengi waja, hilo ndilo hitaji lenye uzito. “Mnapaswa kuwa wakamilifu” ni tafsiri ya Goodspeed ya Mathayo 5:48. Watumishi wanaona maneno hayo kuwa ni amri. Marafiki huwaona kama ahadi.
Marafiki hawataki Mungu aridhike na chochote kisicho kidogo kuliko kilicho bora zaidi.
Je!utamwomba mganga asiponye kabisa? Je, unaweza kusema, “Asilimia sabini na tano ya uponyaji itatosha kabisa, asante”?
Mahitaji au Ofa ya Ukarimu?
Kwa watumishi, wanaofikiria wokovu kuwa unashughulikia matatizo yao ya kisheria, ukamilifu ni mahitaji mengine. Kwa marafiki, wanaofikiria wokovu kuwa uponyaji wa uharibifu ambao dhambi imefanya, ukamilifu ni ofa la ukarimu sana.
Watumishi wanataka kusamehewa kabisa. Marafiki wanataka kuponywa kabisa.
Yesu hakuja tu kusamehe dhambi. Alikuja kuiondoa. Kama vile Paulo aelezavyo, Mungu alimtuma mwanawe “ili kushughulika na dhambi,” (NRSV)9“kuondoa dhambi.” (GNB)10
Msamaha hauondoi dhambi. Dhambi si kitu kilichoandikwa kwenye kitabu, cha kusamehewa mara kwa mara. Dhambi ni kitu kinachotokea ndani ya watu. Dhambi ni uasi na kutoaminiana. Hiki ndicho Yesu alikuja kuondoa. Na dawa ya dhambi hiyo ni ukweli kumhusu Mungu mwenyewe.
“Kuhusu jambo hilo la ukamilifu,” Tabibu wa mbinguni anaweza kutuita, tukiwa tunatoka ofisini kwake. “Usijali kuhusu hilo hata kidogo. Nimeunda ulimwengu wangu hivi kwamba ni sheria ambayo watu wanakuwa kama mtu wanayemwabudu na kumvutia. Nimeunda ulimwengu wangu ambapo ni sheria kwanda kila mtu ayakuwa kama mtu anayemwabudu na kuvutiwa naye.
“Ikiwa kweli mtabaki marafiki zangu ninaowaamini, ukamilifu utawajia. Sisemi hamtajitahidi tena. Lakini mapambano hayatakuwa jinsi yalivyo kuwa awali.”
Watumishi wanatatizika kuishinda dhambi kwa kujaribu kuitokomeza. Marafiki wanajua wanaweza tu kuondoa dhambi kwa kuibana na ukweli.
Nukuu
- Ona Warumi 5:1.
- Ona Warumi 7:19,24.
- Warumi 7:18-24, NIV.
- Warumi 7:25, NIV.
- Wafilipi 3:5,6, REB.
- Ona Mambo ya Walawi 19:17.
- Wakristo wengine hugawanya Amri ya kutotamani katika 9 na 10.
- Ona Warumi 8:1.
- Warumi 8:3, NRSV.
- Warumi 8:3 , GNB.